Jafnréttisáætlun

Jafnréttisáætlun þessi tekur til Vinnueftirlitsins og kveður á um markmið og aðgerðir til að tryggja starfsfólki Vinnueftirlitsins þau réttindi sem jafnréttislög kveða á um.

Í jafnréttisáætluninni eru sett fram markmið og aðgerðir sem lúta að ákvæðum jafnréttislaga sem varða innra starf Vinnueftirlitsins. Hluti áætlunarinnar er einnig stefna og viðbragðsáætlun Vinnueftirlitsins vegna eineltis, kynferðislegrar áreitni, kynbundinnar áreitni, ofbeldis eða annarrar ótilhlýðilegrar hegðunar og viðverustefna.

Vinnueftirlitið er eftirsóknarverður vinnustaður þar sem jafnrétti og jafnræði kynjanna er virt og konur og karlar hafa jöfn tækifæri til að nýta eigin atorku og þroska hæfileika sína óháð kyni.

Jafnréttisáætlun Vinnueftirlitsins hefur verið samþykkt í framkvæmdastjórn stofnunarinnar. Áætlunin er endurskoðuð á þriggja ára fresti.

Markmið jafnréttisáætlunar Vinnueftirlitsins gagnvart starfsfólki

Tilgangur jafnréttisáætlunar Vinnueftirlitsins er að tryggja jafnrétti karla og kvenna er starfa hjá Vinnueftirlitinu auk þess að jafna stöðu og virðingu kvenna og karla. Enn fremur að stjórnendur og starfsfólk sé meðvitað um mikilvægi þess að allir fái notið sín óháð kyni. Mikil verðmæti felast í virku jafnréttisstarfi innan vinnustaðarins. Vinnuandinn er betri og framlegðin meiri á vinnustöðum þar sem jafnrétti ríkir og bæði konur og karlar starfa þar. Einnig er viðbúið að virkt jafnréttisstarf styrki ímynd Vinnueftirlitsins sem góður vinnustaður þar sem allir upplifa sig jafn mikilvæga.

Launajafnrétti

Stefna Vinnueftirlitsins er að allir starfsmenn Vinnueftirlitsins njóti jafnra launa og sömu kjara fyrir sömu og jafnverðmæt störf þannig að enginn ómálefnalegur launamunur sé til staðar. Við ákvörðun launa skal þess gætt að kynjum sé ekki mismunað. Með jöfnum launum er átt við að laun og önnur starfskjör skuli ákveðin á sama hátt fyrir konur og karla. Skulu viðmið sem lögð eru til grundvallar launaákvörðun ekki fela í sér kynjamismunun. 

Laun eru skilgreind í 8. tölul. 2. gr. laga nr. 10/2008, um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla, með síðari breytingum, sem almennt endurgjald fyrir störf og hvers konar frekari þóknun, bein og óbein, hvort heldur er með hlunnindagreiðslum eða með öðrum hætti sem atvinnurekandi greiðir starfsmanni sínum fyrir vinnu hans. 

Kjör eru skilgreind í 9. tölul. 2. gr. sömu laga sem laun ásamt lífeyris-, orlofs- og veikindaréttindum og hvers konar öðrum starfskjörum eða réttindum sem metin verða til fjár. 

Vinnueftirlitið greiðir laun samkvæmt umfangi og eðli starfa og tekur mið af þeim kröfum sem störf gera um hæfni, ábyrgð og álag. Forsendur launaákvarðana eru að þær séu í samræmi við kjara- og stofnanasamninga, studdar rökum og tryggi að sömu laun séu greidd fyrir sambærileg eða jafnverðmæt störf. 

Vinnueftirlitið skal innleiða, skjalfesta og viðhalda jafnlaunakerfi í samræmi við kröfur jafnlaunastaðalsins ÍST 85 og öðlast vottun í samræmi við lög um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla, með síðari breytingum. 

Árlega skal gera jafnlaunaúttekt og komi í ljós kynbundinn launamunur, sem ekki er unnt að skýra með málefnalegum hætti, þarf að bregðast við og leiðrétta þann mun. Sérstakt launaráð skal vera starfsrækt sem í sitja forstjóri, sviðsstjóri rekstrar og innri þjónustu og launafulltrúinn. Skal launaráðið sjá til þess að jafnlaunaúttektir fari fram árlega og komi með tillögur til framkvæmdastjórnar um úrbætur þegar það á við. Í því felst meðal annars að kanna hvort kynbundinn munur sé á launum og starfskjörum. Niðurstöður jafnlaunaúttektar skal kynna fyrir starfsfólki Vinnueftirlitsins. 

Árlega skal fara fram innri úttekt og rýni stjórnenda Vinnueftirlitsins. Stofnunin skal fylgja eftir lögum, reglum og kjarasamningum sem í gildi eru á hverjum tíma og skulu stjórnendur hennar staðfesta að þeim sé hlítt.

MarkmiðAðgerðÁbyrgðTímarammi
Uppræta kynbundinn launamun innan Vinnueftirlitsins#1: Árlega skal gera jafnlaunaúttekt. Komi í ljós kynbundinn launamunur, sem ekki er unnt að skýra með málefnalegum hætti, þarf að bregðast við og leiðrétta þann mun. Niðurstöður jafnlaunaúttektar skal kynna fyrir starfsfólki Vinnueftirlitsins.
Forstjóri og launaráðÍ nóvember ár hvert
 #2: Til að tryggja launajafnrétti skal Vinnueftirlitið innleiða jafnlaunastaðal, ÍST 85:2012.Forstjóri og sviðsstjóri rekstrar og innri þjónustuÍ desember 2019
 #3: Árlega skal fara fram innri úttekt og rýni stjórnenda Vinnueftirlitsins til að viðhalda jafnlaunakerfi stofnunarinnar
Forstjóri og sviðsstjóri rekstrar og innri þjónustuÍ nóvember ár hvert

Laus störf og framgangur í starfi, starfsþjálfun, endurmenntun og símenntun.

Starf sem laust er til umsóknar skal standa opið jafnt konum og körlum. Stefnt er að því að halda sem jöfnustu hlutfalli kynjanna í flestum störfum stofnunarinnar. Jafnréttissjónarmið verði metin til jafns við önnur mikilvæg sjónarmið sem ráða við stöðuveitingar. Sérstök áhersla er lögð á að jafna stöðu kynjanna í stjórnunar- og áhrifastöðum.

Tryggt verði að konur og karlar njóti sömu möguleika til starfsþjálfunar, endurmenntunar og símenntunar og til að sækja námskeið sem haldin eru til að auka hæfni í starfi eða til undirbúnings öðrum störfum. Þess verði gætt við úthlutun verkefna og tækifæra til að axla ábyrgð, sem og þegar um framgang eða tilfærslu í störfum er að ræða, að einstaklingum sé ekki mismunað vegna kynferðis. Sama gildir um starfs- eða vinnuhópa sem starfsfólk er skipað í.

MarkmiðAðgerðÁbyrgðTímarammi
Jafn aðgangur að störfum
#4: Í auglýsingum eru störf ókyngreind og þess gætt að hafa bæði kynin í huga við gerð þeirra. Hvetja skal bæði kynin til að sækja um auglýst störf.
Forstjóri og hlutaðeigandi sviðsstjóri
Viðvarandi
Kynjablandaður vinnustaður
#5: Ef á annað kynið hallar ber að gæta sérstaklega að jafnréttissjónarmiðum þegar nýráðningar eða tilfærslur í störfum innan Vinnueftirlitsins eiga sér stað og nýta þá tækifæri til að rétta hlut þess kyns sem á hefur hallað.
Forstjóri og hlutaðeigandi sviðsstjóri
Viðvarandi
Jafn aðgangur að endurmenntun, símenntun og framgangi í starfi
#6: Halda skal kynjagreint bókhald yfir þátttöku starfsfólks í námskeiðum, í annarri skipulagðri endurmenntun og í starfs- og vinnuhópum svo unnt sé að greina hvort á annað kynið hallar við nýtingu slíkra tækifæra. Komi munur í ljós ber að gera ráðstafanir til að bregðast við honum.
Forstjóri og sviðsstjóri rekstrar og innri þjónustu
Janúar ár hvert

Samræming fjölskyldu- og atvinnulífs.

Starfsfólki skal gert kleift að samræma starfsskyldur sínar og ábyrgð gagnvart fjölskyldu með sveigjanlegum dagvinnuvinnutíma eða annarri vinnuhagræðingu eftir því sem við verður komið og þörf er á. Gera skal ráð fyrir að karlar jafnt sem konur njóti sveigjanleika til að sinna fjölskyldum sínum.

Sveigjanlegur dagvinnutími snýst um að skapa aukið svigrúm og fleiri valkosti í skipulagi vinnunnar í þeim tilgangi að ná að viðhalda skynsamlegu jafnvægi milli vinnu og einkalífs. Það er hlutverk stjórnenda að skipuleggja vinnuna þannig að álag dreifist jafnt milli starfsfólks og í samvinnu þess að tryggja mönnun á þjónustutíma stofnunarinnar þ.e. milli kl. 8:30 til 16:00 alla virka daga en til kl. 14:00 á föstudögum.

Það er sameiginlegt markmið okkar að við getum sinnt störfum okkar á sem skilvirkastan hátt en haft samt tíma og orku til að geta notið annarra gæða sem lífið hefur upp á að bjóða. Þannig gerir sveigjanlegur dagvinnutími starfsfólki kleift að velja, innan skilgreindra marka, hvenær það hefur og lýkur vinnu á daginn og laga þannig vinnutíma að eigin óskum.

Liður í því að tryggja vellíðan í starfi og samþættingu fjölskyldu- og atvinnulífs er að leitast er við að vinna litla sem enga yfirvinnu. Með þessu göngum við á undan með góðu fordæmi sem vinnuverndarstofnun.

Óheimilt er að láta fæðingar- og foreldraorlof, eða aðrar aðstæður tengdar meðgöngu og barnsburði, hafa neikvæð áhrif á ákvarðanir um framgang í starfi, endurmenntun, uppsögn, vinnuaðstæður og fleiri slíka þætti sem fram koma í 1. mgr. 26. gr. jafnréttislaga.

Viðverustefna Vinnueftirlitsins felur í sér frekari skilgreiningar á sveigjanlegum vinnutíma og fjarvistir tengdar fjölskylduaðstæðum starfsfólks.

MarkmiðAðgerðÁbyrgðTímarammi
Samræming fjölskyldu- og atvinnulífs
#7: Viðverustefna Vinnueftirlitsins samþykkt og kynnt starfsfólki.
ForstjóriNóvember 2019
Halda yfirvinnu starfsfólks innan hóflegra marka og uppræta kynbundinn mun þar á
#8: Fara skal yfir fjölda yfirvinnustunda og gera kyngreint yfirlit yfir þær fyrir stofnunina. Leitast skal við að tryggja að yfirvinna starfsfólks sé innan eðlilegra marka og hafi þannig ekki áhrif á fjölskyldulíf. Bregðast skal við með endurskipulagningu verkefna eða annarri vinnuhagræðingu ef þörf er á.
Sviðsstjórar
Í janúar og júní ár hvert

Kynbundið ofbeldi, kynbundin og kynferðisleg áreitni.

Í öllu starfi Vinnueftirlitsins eiga starfsmenn og stjórnendur að sýna kurteisi og virðingu í samskiptum. Einelti, kynferðisleg áreitni, kynbundin áreitni, ofbeldi eða önnur ótilhlýðileg hegðun verður ekki umborin á vinnustaðnum og er bæði stjórnendum og starfsmönnum með öllu óheimil.

Vinnueftirlitið skal koma í veg fyrir einelti, kynferðislega áreitni, kynbundna áreitni, ofbeldi eða aðra ótilhlýðilega hegðun í starfi stofnunarinnar með forvörnum og virkri viðbragsáætlun.

Skilgreiningar:

Einelti er síendurtekin hegðun sem almennt er til þess fallin að valda vanlíðan hjá þeim sem fyrir henni verður, svo sem að gera lítið úr, móðga, særa eða ógna viðkomandi eða að valda honum ótta. Skoðanaágreiningur eða ágreiningur vegna ólíkra hagsmuna fellur ekki hér undir.

Kynferðisleg áreitni er hvers kyns kynferðisleg hegðun sem er í óþökk þess sem fyrir henni verður og hefur þann tilgang eða þau áhrif að misbjóða virðingu viðkomandi, einkum þegar hegðunin leiðir til ógnandi, fjandsamlegra, niðurlægjandi, auðmýkjandi eða móðgandi aðstæðna. Hegðunin getur verið orðbundin, táknræn og/eða líkamleg.

Kynbundin áreitni er hegðun sem tengist kyni þess sem fyrir henni verður, er í óþökk viðkomandi og hefur þann tilgang eða þau áhrif að misbjóða virðingu viðkomandi og skapa aðstæður sem eru ógnandi, fjandsamlegar, niðurlægjandi, auðmýkjandi eða móðgandi fyrir viðkomandi.

Ofbeldi er hvers kyns hegðun sem leiðir til, eða gæti leitt til, líkamlegs eða sálræns skaða eða þjáninga þess sem fyrir henni verður, einnig hótun um slíkt, þvingun eða handahófskennda sviptingu frelsis.

Komi ágreiningsmál, samskiptaerfiðleikar eða hagsmunaárekstrar er mikilvægt að leysa slík mál án tafar áður en þau þróast til verri vegar.

Stefna og viðbragðsáætlun Vinnueftirlitsins vegna eineltis, kynferðislegrar áreitni, kynbundinnar áreitni, ofbeldis eða annarrar ótilhlýðilegrar hegðunar fjallar nánar um þær aðgerðir sem grípa skal til komi upp grunur um einelti, kynferðislega áreitni, kynbundna áreitni, ofbeldi eða aðra ótilhlýðilega hegðun.

MarkmiðAðgerðÁbyrgðTímarammi
Vinna gegn einelti, kynbundnu ofbeldi, kynbundinni og kynferðislegri áreitni
#9: Markviss innleiðing samskiptagilda frá samskiptavinnustofu 20. september 2019 og kynnt voru á starfsmannafundi 17. október 2019.
Forstjóri, sviðsstjórar og mannauðsstjóri til leigu
Viðvarandi
 #10: Gera sálfræðilegt áhættumat
Forstjóri og mannauðsstjóri til leigu
Janúar 2020
 #11: Gerð virkrar forvarnaráætlunar vegna sálfélagslegra þátta
Forstjóri og mannauðsstjóri til leigu
Janúar 2020

Markmið jafnréttisáætlunar Vinnueftirlitsins varðandi innra starf.

Í öllu starfi í Vinnueftirlitsins verði unnið gegn viðhorfum sem leiða til aðstöðumunar kvenna og karla að því verðar aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum. Jafnréttismál og leiðir til að stuðla að jafnri stöðu kynjanna verði virkur þáttur í daglegu starfi í Vinnueftirlitsins og samþætt stefnumótun og ákvörðunum innan þess.

Kynjasamþætting.

Kynjasamþættingar skal gætt við alla stefnumótun og áætlanagerð á vegum Vinnueftirlitsins. Hið sama gildir um alla ákvörðunartöku innan stofnunarinnar eftir því sem við getur átt, sbr. 17. gr. laga nr. 10/2008, um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla.

MarkmiðAðgerðÁbyrgðTímarammi
Samþætting kynja- og jafnréttissjónarmiða í stefnumótun og ákvörðunartöku
#12: Ávallt skal gæta að samþættingu kynja- og jafnréttissjónarmiða í störfum Vinnueftirlitsins, s.s. við innri stefnumótun, skipulag átaka eða einstakra verkefna, þar sem metin eru áhrif á konur annars vegar og karla hins vegar.
Sviðsstjórar og teymisstjórar
Viðvarandi

Útgáfudagur: 1. nóv 2019
Útgáfa 1.0
Teg.: SKJ
Ábyrgðarmaður: Forstjóri

Jafnréttisáætlun þessi gildir til 1. nóvember 2022.