Fréttir

Vinnuslysaskuldabyrði! Þörf á nýrri hugsun?

22.9.2009

Markmið vinnu er vellíðan og velmegun, sjálfum sér, sínum og samfélagi til hagsbótar. Grundvallarmarkmið vinnuverndar er að tryggja að vinnuumhverfið, eðli vinnunnar og vinnulag sé með þeim hætti að heilsa starfsmannsins verði ekki fyrir tjóni heldur skáni. Nú þegar kreppir að hjá fyrirtækjum og heimilum, ríki og sveitarfélögum er brýnt að setja vinnuvernd hærra á stall þannig að tjón vegna lélegs vinnuumhverfis verði sem minnst. Á árinu 2008 urðu um 6997 vinnuslys samkvæmt slysaskrá Íslands. Þetta eru um 4% af vinnuafli á árinu. Af þessum tæplega 7000 vinnuslysum sem við vitum um slösuðust 1758 einstaklingar þannig að um tilkynningarskyld vinnuslys er að ræða.  Tilkynningarskyld vinnuslys eru öll alvarleg slys og slys sem valda fjarvist sem nemur meira en degi til viðbótar slysadegi.  Þessar tölur gefa vísbendingu um tjón, bæði fjárhagslegt og tjón sem ekki verður metið til fjár, sem má fyrirbyggja. Hvert tilfelli er hins vegar ekki talið í fjölmiðlum þar sem við erum orðin samdauna þessari staðreynd. Það er hins vegar ljóst að með markvissum aðgerðum má ná betri árangri. Val á verkefnum til verðmætasköpunar, vinnuaðferðir, vinnuumhverfi, menntun, reynsla og fleira hefur áhrif á hvort og hvernig við náum þessum grunnmarkmiðum vinnuverndar ? betri heilsa vinnandi fólks.
 Í þessu samhengi má lýta til hinna miklu framkvæmda á Austurlandi á umliðnum árum og tilkynntra vinnuslysa. Á Fljótsdalhéraði slösuðust frá 2003 til 25.8.2009 1594 karlar og 61 kona. Í Fjarðabyggð á sama tíma hafa slasast 119 karlar og 24 konur. Fjöldi búsettra karla á Fljótsdalhéraði á vinnualdri var á bilinu 37 til 455 og eru nú 78 samkvæmt Hagstofu en fjöldi kvenna var á bilinu 18 til 41 en nú eru þar búsettar 30 konur. Í Fjarðarbyggð voru skráðir karlar á bilinu 1058 til 2923 en eru nú 1834 en skráðar konur voru á bilinu 931 til 1406 og eru nú 1376. Í ljósi hinna umfangsmiklu framkvæmda á Kárahnjúkum sem skráð eru í slysaskrá Vinnueftirlitsins á Fljótsdalshéraði má bæta þar við um 1000 karlmönnum inn í íbúaskrá Fljótsdalshéraðs til að gæta alls sanngirnis í samanburði. Þrátt fyrir það eru vinnuslys þar til muna fleiri meðal karla að teknu tillit til mannfjölda. 
Þessi ?vinnuslysaskuldabyrði? skýrist án efa að hluta af hættulegri verkefnum. Í framtíðinni þarf því að leggja ríkari áherslu á verkefni sem valin eru til verðmætasköpunar séu til þess fallin að uppfylla kröfu vinnuverndar um að þau efli heilsu og velmegun starfsmannsins.
Þurfi menn að sinna hættulegum verkefnum þá þarf að leggja ríkari áherslu á vinnuvernd og kerfisbundið áhættumat og forvarnir á öllum stigum allt frá fyrsta skrefi í undirbúningi til þess að daglegur rekstur sé í blóma.


Kristinn Tómasson
Yfirlæknir Vinnueftirlitsins