Vinnuverndarvikan 2012

Vinnuvernd – allir vinna

Vinnuverndarvikan 2012 - Vinnuvernd, allir vinnaÁrlega er haldin Evrópsk vinnuverndarvika undir forystu Vinnuverndarstofnunar Evrópu sem hefur aðsetur í Bilbao á Spáni. Þetta sameiginlega átak Evrópuþjóða nær hámarki í eina viku seinni hluta októbermánaðar ár hvert.

Markmiðið með vinnuverndarvikunni er að vekja athygli fólks á ákveðnum þáttum í vinnuumhverfinu í þeim tilgangi að gera vinnustaðina heilsusamlegri og öruggari. Starfshópur, skipaður fulltrúum atvinnulífsins og Vinnueftirlitsins, sér um framkvæmd verkefnisins hér á landi.

Yfirskrift Evrópsku vinnuverndarvikunnar á þessu ári og því næsta (2012 og 2013) er „Vinnuvernd – allir vinna“ og stendur herferðin dagana 22.-26. október 2012. Í tilefni vinnuverndarvikunnar verður haldin ráðstefna á Grand Hótel Reykjavík þriðjudaginn 23. október þar sem sérfræðingar úr atvinnulífinu fjalla um ýmsa þætti er snúa að vinnuvernd í víðustu merkingu hugtaksins með áherslu á heilsufarslegan og fjárhagslegan hagnað allra af markvissu vinnuverndarstarfi.

Töluvert hefur verið gefið út af bæklingum og öðru prentefni herferðarinnar og er slóðin á íslenska upplýsingasíðu Evrópsku vinnuverndarstofnunarinnar, EU-OSHA, eftirfarandi:
http:// http:/www.healthy-workplaces.eu/is/hw2012.

Prentefnið á íslensku er að finna í Mikilvæg gögn herferðarinnar undir fyrirsögninni Úrræði.
Slóðin á aðalsíðu Evrópsku vinnuverndarstofnunarinnar er: http://osha.europa.eu.

Fjárhagslegur ávinningur af vinnuvernd

Vinnuslys og vinnutengd vanheilsa valda fyrirtækjum, einstaklingum og þjóðfélögum auknum kostnaði. Samkvæmt Alþjóðavinnumálastofnuninni er heildarkostnaður vegna þessa allt að 4% af vergri landsframleiðslu þjóða (ILO, 2006). Vert er að horfa til eftirfarandi:

  • Í Evrópu verða árlega um 6,9 milljónir starfsmanna fyrir vinnuslysum og 23 milljónir eiga við vinnutengda vanheilsu að stríða (Eurostat, 2010).
  • Í reglubundinni evrópskri könnun á vinnuaðstæðum meðal 44 þúsund starfsmanna árið 2010 kom í ljós að 24% telja sig búa við áhættu í vinnu með tilliti til öryggis og heilsu sem hefur þó fækkað frá 2005 (Eurofound, 2012).
  • Árlega verður um 3% af íslensku vinnuafli fyrir slysi, sem leiðir til þess að viðkomandi leitar sér hjálpar. Alvarleg slys og slys sem valda fjarvistum meir en einn dag á að tilkynna til Vinnueftirlitsins, en þessi slys hafa verið um1300 til 1400 á ári frá 2009. Þær atvinnugreinar þar sem flest vinnuslys voru tilkynnt árið 2011 eru:
    1. opinber stjórnsýsla,
    2. fiskiðnaður, þ.e. hraðfrystihús/fiskvinnslustöðvar,
    3. opinber þjónusta,
    4. málm- og skipasmíði, véla- og skipaviðgerðir
    5. bygging/viðgerð mannvirkja.

Kostnaður vegna vinnuslysa og vinnutengdrar vanheilsu

Vinnuslys og vinnutengd vanheilsa valda fyrirtækjum og stofnunum auknum kostnaði og minni tekjum. Menn gefa þessu sjaldnast nægilegan gaum enda kostnaður eða tap ekki alltaf augljóst nema kafað sé dýpra. Helstu atriði sem hafa áhrif eru eftirfarandi:

Tafla: 1. Þættir sem hafa áhrif á kostnað og tekjur fyrirtækja vegna vinnuslysa og atvinnutengdrar vanheilsu.

Áhrifaþættir Áhrif á kostnað Áhrif á tekjur
Fjarvistir starfsmanna vegna slysa eða veikinda  +  
Truflanir á framleiðslu/þjónustu  +  
Endurskipulagning vinnunnar  +  
Skyndihjálp  +  
Rannsókn vinnuslyss eða heilsutjóns  +  
Eftirfylgni stjórnenda  +  
Ráðning nýrra starfsmanna + laun v/ tímabundinna ráðninga  +  
Þjálfun nýrra starfsmanna   +  
Viðgerðir og/eða hreinsun (slys)  +  
Endurnýjun á skemmdum búnaði/vörum (slys)  +  
Sektir, hækkun tryggingariðgjalda  +  
Framleiðslutap – skerðing þjónustu    -
Viðskiptavinir eða pantanir fara til annarra    -
Ímynd fyrirtækis/stofnunar    -
Starfsánægja    -

Heimild: De Greef og Van den Broek, 2009

Fjárhagslegur ávinningur mikill

Rannsóknir sýna að stjórnendur á vinnustöðum telja að helsti hvati vinnuverndarstarfs sé að uppfylla lagaskyldu sem og siðferðislegar skyldur. Fjárhagslegum hliðum málsins hefur verið gefinn minni gaumur. Nýjar alþjóðlegar rannsóknir sýna nú að ávinningur af kerfisbundnu vinnuverndarstarfi er verulegur eins og þessi dæmi sýna:

  • Rannsókn meðal 300 fyrirtækja í 16 löndum leiddi í ljós að fjárfesting í vinnuvernd skilaði sér rúmlega tvöfalt tilbaka (2,2). Enginn munur var á fyrirtækjum eftir stærð en ávinningur þeirra sem voru skemmra á veg komnir reyndist meiri (Bräuning och Kosthall, 2012, sjá http://www.issa.int).
  • Evrópsk rannsókn leiddi m.a. í ljós að 56 fyrirtæki í mismunandi starfsgreinum sem höfðu sett sér stefnu í vinnuvernd og fylgdu henni eftir með markvissum forvarnaraðgerðum endurheimtu kostnaðinn tilbaka með stuðlinum 1,29-2,89 (T. Moitinho o.fl., 2011, http://ec.europa.eu/social).

Vinnuverndarvikan 2012-2013

Árlega er haldin Evrópsk vinnuverndarvika undir forystu Evrópsku vinnuverndar-stofnunarinnar og nú er vikan dagana 22.-26. október nk. Starfshópur skipaður fulltrúum atvinnulífsins og Vinnueftirlitsins sér um framkvæmd verkefnisins hér á landi.

Yfirskrift Evrópsku vinnuverndarvikunnar árin 2012 og 2013 er „Vinnuvernd – allir vinna“  og er megináherslan lögð á sameiginlega ábyrgð stjórnenda og starfsmanna á vinnuvernd. Beinist herferðin aðallega að tveimur þáttum:

  • Stjórnendur eru hvattir til að sýna forystu í vinnuverndar­málum með því að hafa starfsmenn með í ráðum og fylgja bestu mögulegu aðferðum við áhættumat og forvarnir, sjá reglugerð 920/2006.
  • Starfsfólk og fulltrúar þeirra eru hvött til að deila hugmyndum og starfa með virkum hætti með stjórnendum að úrbótum í vinnuvernd fyrir alla.

Sérstök athygli er vakin á ráðstefnu í tilefni vikunnar á Grand Hótel 23. október nk. Þar munu sérfræðingar úr atvinnulífinu fjalla um ýmsa þætti vinnuverndar með áherslu á heilsufarslegan og fjárhagslegan hagnað allra af markvissu vinnuverndarstarfi með samvinnu stjórnenda og starfsmanna.

Ný tækifæri til bæta hag

Mikilvægt er að stjórnendur allra stofnana og fyrirtækja setji vinnuvernd á dagskrá og líti á það sem ábyrgð sína og stjórnunarlegt verkefni að samþætta hana í daglega starfsemi fyrirtækisins. Mikill fjárhagslegur ávinningur felst í því að vinna að forvörnum til að tryggja heilsu og öryggi starfsmanna. Það skilar sér í vexti og bættum hag fyrirtækja, stofnana, starfsmanna og þjóðfélagsins alls.
 
Höfundur greinar: Þórunn Sveinsdóttir, deildarstjóri Vinnueftirlitinu