Þjónustuaðilar í vinnuvernd

- upplýsingar um þjónustuaðila og sérfræðinga í vinnuvernd


Námskeið fyrir þá sem sækjast eftir viðurkenningu sem sérfræðingar

 er haldið í Reykjavík  í janúar ár hvert.

Um þjónustuaðila á sviði vinnuverndar

Samkvæmt lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum ber atvinnurekandi ábyrgð á því að gerð sé skrifleg áætlun um öryggi og heilbrigði á vinnustaðnum. Við gerð áætlunarinnar eru áhættuþættir fyrir öryggi og heilsu starfsfólks metnir (áhættumat) og útbúin áætlun um forvarnir í því skyni að koma í veg fyrir atvinnutengda sjúkdóma og slys.

Þegar gerð áhættumats og áætlun um forvarnir krefst færni sem atvinnurekandi eða starfsfólk hans hafa ekki yfir að ráða skal atvinnurekandi leita aðstoðar þjónustuaðila sem hafa hlotið viðurkenningu Vinnueftirlits ríkisins til þeirra starfa.

Viðurkenndur þjónustuaðili er fyrirtæki sem Vinnueftirlitið hefur viðurkennt, á grundvelli reglugerðar nr. 730/2012, hvort sem fyrirtækið hefur ráðið til sín viðurkennda sérfræðinga eða gert verktakasamning við aðra viðurkennda þjónustuaðila eða sérfræðinga þannig sé tryggt að innan fyrirtækisins sé til staðar fullnægjandi þekking til að bregðast við viðeigandi áhættuþáttum  vinnuumhverfi.

Hlutverk þjónustuaðila

Þjónustuaðili skal starfa sem óháður, sérfróður aðili við að greina og meta hættur í vinnuumhverfinu og gera áætlun um heilsuvernd/forvarnir. Hann á að vera atvinnurekendum, fulltrúum þeirra, öryggistrúnaðarmönnum, öryggisvörðum og starfsmönnum til ráðuneytis og ráðgjafar við að skapa sem öruggast og heilsusamlegast vinnuumhverfi, samanber reglugerð nr. 920/2006.

Viðurkenning þjónustuaðila á sviði öryggis og heilbrigðis á vinnustöðum

Umsækjendur um viðurkenningu sérfræðings og þjónustuaðila þurfa að fylla út umsóknareyðublað (sjá tengla hér að neðan) og senda til Vinnueftirlitsins ásamt fylgigögnum.

  • Allir einstaklingar sem óska eftir að starfa við gerð áætlana um öryggi og heilbrigði á vinnustöðum fylla út umsóknareyðublað fyrir sérfræðinga.
  • Fyrirtæki sem hyggjast veita þessa þjónustu fylla út eyðublað fyrir þjónustuaðila.

Umsóknir eru metnar á grundvelli reglugerðar nr. 730/2012.
Samkvæmt reglugerðinni er þjónustuaðili sá sem veitir heildstæða eða sértæka þjónustu á sviði öryggis og heilbrigðis á vinnustöðum. Þjónustuaðili þarf að vera fær um að meta og bregðast við hættum eða hvers konar öðrum óþægindum vegna vinnuvistfræðilegra þátta. Hann skal hafa aðgang að sérfræðingum eða vera sjálfur sérfræðingur ef hann starfar á eigin vegum.

Vinnueftirlitið veitir viðurkenningu þess efnis að viðkomandi hafi fullnægjandi þekkingu og færni til að meta og bregðast við hættum eða hvers konar öðrum óþægindum vegna;

  • hreyfi- og stoðkerfis (í því felst m.a. mat á vinnustellingum, vinnuhreyfingum, líkamlegu erfiði t.d. vegna  þungra byrða, eðli og skipulagi vinnunnar t.d. einhæfri vinnu, framleiðslustörfum, kyrrsetuvinnu o.s.frv.)
  • andlegra og félagslegra þátta (í því felst m.a. mat á fjölbreytni verkefna, vinnutíma, sveigjanleika, sjálfræðis, samskipta og stuðnings í vinnu, sem og forvarnaráætlun vegna eineltis og kynferðislegrar áreitni)
  • vinnu við vélar og tæki (í því felst m.a. mat á öryggi véla og tækja, s.s. verkfæra, færibanda, stórra og smárra vinnuvéla, iðnaðarvéla, landbúnaðarvéla o.fl.)

  • efnafræðilegra þátta (í því felst m.a. mat á varúðarmerktum efnum, s.s. eiturefnum, gasi og hreingerningarefnum; einnig mat vegna annarra efna sem geta verið hættuleg s.s. heits vatns)
  • umhverfisþátta (í því felst m.a. mat á hávaða, birtu, hita, kulda, raka, titringi og líffræðilegum skaðvöldum)

Í umsókn fyrir þjónustuaðila og sérfræðinga skal koma fram á hvaða sviði viðkomandi óskar eftir að starfa sem viðurkenndur sérfræðingur/þjónustuaðili. Umsækjandi merkir í einn reit eða fleiri af þeim fimm flokkum áhættuþátta sem þar koma fram. Nánari upplýsingar um áhættuflokka má nálgast í sérstöku skjali um áhættuflokkana fimm.

Í töflunni hér að neðan er að finna lýsingu á þeim kröfum sem gerðar eru til þekkingar og færni þeirra sem hyggjast sækja um viðurkenningu sem sérfræðingur við gerð áætlunar um öryggi og heilbrigði

ÁhættuþátturSérfræðingur - viðmið  
Efni og efnanotkunÞekkingFærni 
 NámSkal hafa lokið a.m.k. þriggja ára háskólanámi í efnafræði, efnaverkfræði eða í tengdum raunvísindagreinum þar sem námsskrá inniheldur mikla efnafræði.

Skal hafa víðtæka þekkingu á sviðinu sem nýtist við að greina og meta áhættur í vinnuumhverfinu. Skal jafnframt geta veitt faglega ráðgjöf um lausnir við gerð áætl-unar um heilsuvernd/ forvarnir.

Æskileg reynsla

Reynsla af því að vinna með efni, t.d. í iðnaðarumhverfi eða á rannsóknar-stofum.

 
Félagslegur og andlegur aðbúnaðurÞekkingFærni
 Nám

Skal hafa lokið a.m.k. þriggja ára háskólanámi á sviði félags- eða heilbrigðisvísinda  þar sem fjallað er ítarlega um forvarnir og áhrifaþætti heilbrigðis. Viðeigandi bakgrunnur er t.d. menntun í félagsfræði, sálfræði eða lýðheilsufræði.

Skal þekkja hugmyndafræði lýðheilsu og vinnuverndar og geta beitt henni í forvarnarskyni. Skal geta veitt faglega ráðgjöf um lausnir við gerð áætlunar um heilsuvernd og forvarnir.

Æskileg reynsla

Reynsla af verkefnum tengdum félagslegum og andlegum aðbúnaði á vinnustöðum sem nýtist við framkvæmd áhættumats er varðar félagslegan og andlegan aðbúnað.

 
Hreyfi- og stoðkerfiÞekkingFærni
Nám

Skal hafa lokið a.m.k. þriggja ára háskólanámi á heilbrigðissviði, þar sem fjallað er ítarlega um uppbyggingu og starfræna virkni hreyfi- og stoðkerfis og vinnulífeðlisfræði líkamans. Viðeigandi bakgrunnur er t.d. menntun í sjúkraþjálfun, iðjuþjálfun eða læknisfræði.

Skal hafa víðtæka þekkingu á sviðinu sem nýtist við að greina og meta vinnuumhverfi, vinnuskipu-lag og vinnuaðferðir m.t.t. til álags á hreyfi- og stoðkerfi. Skal geta veitt faglega ráðgjöf um lausnir við gerð áætlunar um heilsuvernd/ forvarnir.

Æskileg reynsla

Reynsla af því að vinna með álagsþætti hreyfi- og stoðkerfis.

 
UmhverfiÞekking - námFærni
Hávaði

Skal hafa þekkingu á eðlisfræði hljóðs og hönnun mannvirkja. Viðeigandi bakgrunnur er t.d. arkitekt, byggingarverkfræði/-tæknifræði og, eðlisfræði.

Skal hafa víðtæka þekkingu á sviðinu sem nýtist við að greina og meta áhættur í vinnuumhverfinu.Skal geta veitt faglega ráðgjöf um lausnir við gerð áætlunar um heilsuvernd/ forvarnir.

Inniloft

Skal hafa þekkingu á einhverjum á þeim fjölmörgu þáttum sem geta haft áhrif á gæði innilofts. Viðeigandi bakgrunnur er t.d. menntun í arkitektúr, byggingarverkfræði/-tæknifræði, efnafræði, líffræði og ýmiss konar heilbrigðismenntun.

Skal hafa víðtæka þekkingu á sviðinu sem nýtist við að greina og meta áhættur í vinnuumhverfinu.Skal geta veitt faglega ráðgjöf um lausnir við gerð áætlunar um heilsuvernd/ forvarnir.

Lýsing

Skal hafa þekkingu á eðlisfræði ljóss og hönnun mannvirkja. Heppilegur bakgrunnur er t.d. arkitekt, byggingarverkfræði/-tæknifræði, eðlisfræði.

Skal hafa víðtæka þekkingu á sviðinu sem nýtist við að greina og meta áhættur í vinnuumhverfinu.Skal geta veitt faglega ráðgjöf um lausnir við gerð áætlunar um heilsuvernd/ forvarnir.

Líffræðilegir skaðvaldar

Skal hafa þekkingu á líffræðilegum skaðvöldum, smitleiðum, lífsferlum og líklegum búsvæðum. Viðeigandi bakgrunnur er t.d. matvælafræði, líffræði og ýmiss konar heilbrigðismenntun.

Skal hafa víðtæka þekkingu á sviðinu sem nýtist við að greina og meta áhættur í vinnuumhverfinu.Skal geta veitt faglega ráðgjöf um lausnir við gerð áætlunar um heilsuvernd/ forvarnir.

Æskileg reynsla

Reynsla af því að vinna með áhættu-þætti hávaða, innilofts, lýsingar og/eða líffræðilegra skaðvalda.

 
Vélar og tækiÞekkingFærni
Nám

Skal hafa nám í véla- og tæknimálum. Viðeigandi bakgrunnur er t.d. verk- eða tæknifræðimenntun.

Skal hafa víðtæka þekkingu á sviðinu sem nýtist við að greina og meta áhættur í vinnuumhverfinu.Skal geta veitt faglega ráðgjöf um lausnir við gerð áætlunar um heilsuvernd/ forvarnir.

Æskileg reynsla

Hafa reynslu af starfi við vélar og tæki.

 

Ef að þjónustuaðili er að mati Vinnueftirlitsins fær um að meta og bregðast við hættum í vinnuumhverfi vegna allra þessara þátta, þ.e. efna og efnanotkunar, félagslegra/andlegra þátta, hreyfi- og stoðkerfis, umhverfis og véla/tækja, hlýtur sá heildstæða viðurkenningu. Ef þjónustuaðili hefur ekki yfir svo víðtækri þekkingu að ráða er heimilt að viðurkenning hans verði takmörkuð við ákveðna tegund starfsemi.

 Ath!
Við mælum með því að opna umsóknarblöðin með Adobe Reader.
Umsóknarblöðin er hægt að vista útfyllt í tölvu notanda með Adobe Reader.

Námskeið fyrir þjónustuaðila og sérfræðinga

Í 5. grein reglugerðarinnar segir:

„Þrátt fyrir 1. og 2. mgr. er Vinnueftirliti ríkisins þó einungis heimilt að viðurkenna einstakling sem sérfræðing samkvæmt ákvæði þessu hafi viðkomandi einstaklingur lokið námi eða námskeiði um gerð áætlana um öryggi og heilbrigði á vinnustöðum sem Vinnueftirlitið viðurkennir á hverjum tíma.“


Í ljósi þessa hefur Vinnueftirlitið útbúið námsskrá fyrir námskeið um öryggi og heilbrigði á vinnustöðum. Við mat á hæfni sérfræðinga er tekið mið af því hvort gögn um menntun og starfsreynslu uppfylli kröfur námskrárinnar. Þeir sem ekki uppfylla þær kröfur þurfa að sækja námskeið.

Breytingar á starfsemi þjónustuaðila

Af gefnu tilefni viljum við ítreka að ef breytingar verða hjá viðurkenndum þjónustuaðila svo sem að fyrirtæki sameinast eða að starfskraftur, sem viðurkenningunni tengdist, fer til annarra starfa, skal það tilkynnt Vinnueftirlitinu.